پارادايم جامعهشناسي اسلامي، چيستي و روششناسي
از سوي گروه جامعهشناسي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، نشست «پارادايم جامعهشناسي اسلامي» در 26 خرداد 1389 برگزار شد. در این نشست حجتالاسلاموالمسلمين دكتر حسين بستاننجفي، مدير گروه جامعهشناسي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، دكتر حسين كچوئيان، عضو هيات علمي دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران و حجتالاسلاموالمسلمين دكتر حميدپارسانيا، عضو هيات علمي دانشگاه باقرالعلوم(ع به ایراد سخنرانی پرداختند.
مفهوم پارادایم و جامعهشناسی اسلامی
در ابتداي اين برنامه مدير گروه جامعهشناسي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، اصطلاح «پارادايم» را تداعيگر نگاهي پسين در حوزههاي علمي به شمارآورد و تصريح كرد: با توجه به اين كه در طول تاريخ شاهد شكلگيري پارادايمهاي متعددي بوديم، تمامي آنها معطوف به گذشتهاند و جنبه توصيفي دارد. حجتالاسلاموالمسلمين دكتر حسين بستاننجفي، دليل انتخاب واژه پارادايم را براي تشريح جامعهشناسي اسلامي، فقدان واژه مناسب تر در فرهنگ ايراني و اسلامي به حساب آورد وتوضيح داد: استفاده از واژه پاردايم در جامعه علمي مفهوم خوشآهنگي دارد و قابل استفاده است. تاكنون تعاريف گوناگوني از هويت انساني، واقعيت جامعه ونظريهپردازي در باب انسان صورت گرفتهاند كه همه آنها در كالبد مباحث هستي، معرفت و انسانشناسي مشخص ميشوند.
در ادامه حجتالاسلاموالمسلمين دكتر حميدپارسانيا، رئيس كميسيون حوزوي شوراي عالي انقلاب فرهنگي، با تاكيد بر اين كه لفظ پارادايم ريشه در مباني پاردايمي «توماس كوهن» دارد، توضيح داد: يكي ازخدمات «كوهن» به جريان پاردايم جامعهشناسي اسلامي، ايجاد فرصتي بينظيربراي حركت به سوي معرفت و علم بود. البته اين اشكال بر كوهن گرفته ميشودكه تعاريفش از پاردايم ملموس و آشكار نيستند.
سپس دكتر حسين كچوئيان، عضو هيات علمي دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران، ديدگاه پارادايم معرفتي خود را متمايز از ديدگاه شناختي حوزويان برشمرد و تصريح كرد: نكتهاي كه محققان حوزوي بايد بيشتر به آن توجه كنند، وجود تعارض ميان ديدگاه پارادايمي «كوهن» و معناي حوزويان از مساله علم است. نگاه حوزوي، درون علمي است و به حواشي علوم توجهي ندارد. بنابراين تبيين نوع جريان فكري و شيوه تفكر در حوزه جامعه بسيار حايز اهميت است.