تبليغاتX
دین و علوم اجتماعی

شنبه بیست و سوم آذر 1387

معرفت رهایی بخش

فریتیوف شوان در جایی اشاره می کند که :
معرفت فقط به شرطی ما را نجات می بخشد که کل هستی ما را به حساب آورد؛ معرفت مابعد الطبیعی فقط زمانی که یک طریقت است و وقتی که سرشت مان را به کار می اندازد و تغییر می دهد و زیر و رو می کند، همان گونه که گاوآهن خاک را زیر و رو می کند، مقدس است. این حق امور مقدس است که از انسان ، همۀ آنچه را که هست بطلبند(F.Schuon , Spritual Perspectives and Human Facts, 1970 : P138).

ابتدا اینکه معرفتی رهایی بخش است که تمام وجود انسانی را با تمام ملزوماتش در نظر آورد. معرفتی که محدود به ابعادی یا انسان هایی خاص شود به چه کار می آید؟ معرفتی که مدام خطاپذیر باشد و انسانی، دیگر چه اعتمادی بدان می توان داشت تا سعادت بشر را فراهم کند؟ از سوی دیگر ،کدام انسان چنین شانیت معرفت شناختی ای دارد که به نیاز ها و ابعاد مختلف وجود انسان آگاه گردد و از "چشم خدا" به دنیا بنگرد؟ پیامبر! پیامبر متصل کننده ی زمین و آسمان است. هیچ انسانی به صرف انسان بودن نمی تواند دارای چنین معرفتی باشد. ویژگی اصلی معرفت رهایی بخش فرا انسانی بودنش است.

انسان متجدد برای قرون متمادی بعد از رنسانس در مقام خدایی نشسته بود و گویی از مقامی فرا انسانی برای انسان تعیین تکلیف می کرد. فلسفه های تاریخ متجددانه چنان ادعا می کردند که گویی می دانند که تاریخ به کدام جهت می رود گویی می دانند که سعادت انسانی در چیست، گویی می دانند که عدالت چگونه به دست می آید. علم تجربی چنان مقامی یافت که تنها در تاریخ بشری، دین چنان بوده است. برای سده هایی بعد از رنسانس، علم تجربی، معرفه المعارف پنداشته می شد و همۀ علوم می بایست بدان متوسل شوند تا "واقع نما" (بیانگر تام و تمام واقعیت) باشند.

شاید چند قرنی لازم بود تا این شور و سرمستی فروکش کند و انسان متجدد متوجه شود که حقیر تر از آن است که بتواند برنامه ای جامع برای حیات خود ارائه دهد. این آگاهی – که بعد از دهۀ 60 میلادی به وقوع پیوست- باعث شد که فیلسوف امروز غربی برای خود مشکلی به نام "عقلانیت" را بسازد.

پ.ن: دربارۀ عقلانیت بیشتر خواهم نوشت.

نوشته شده توسط سید مرتضی هاشمی مدنی در 9:22 |  لینک ثابت   • 

شنبه شانزدهم آذر 1387

"کارل مانهایم" و شناخت شناسی

چرا مانهایم؟ "کارل مانهایم" را بنیانگذار جامعه شناسی معرفت می دانند، او فراتر از جامعه شناسی معرفت، از بنیانگذاران معرفت شناسی جدید است. او به بررسی رابطه و نسبت میان شرایط اجتماعی – تاریخی با معرفت پرداخته است. همانطور که می دانیم، فرهنگ و دین جزئی از شرایط اجتماعی تاریخی و دانش اجتماعی نوعی از معرفت است، پس مانهایم به موضوع گروه ما که نسبت دین و علوم اجتماعی است پرداخته است.

مهمترین کتاب مانهایم "ایدئولوژی و اتوپیا: مقدمه ای بر جامعه شناسی معرفت" نام دارد. آخرین فصل این کتاب مجموعه ای از مقالات و سخنرانی های او در این موضوع است. فصل آخر این کتاب با عنوان "جامعه شناسی شناخت" ، مقاله کاملی در این رابطه است که همچون چکیده ای از کل کتاب می باشد.

همانطور که گفته شد، در گروه دین و علوم اجتماعی به مطالعه و گفتگو در رابطه با موضوعات مطرح شده در این فصل پرداختیم. در ادامه خلاصه ای از این فصل آمده است.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط سید عمار رشیدی در 21:59 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه یازدهم آذر 1387

معرفت و دانستن

هو العالم
بحث رو با تعریف مفهومی واژه هایی که بکار خواهم برد، شروع می کنم.
- دانستن:توانایی آگاهی نسبت به واقعیات و هستیات که در برخی از این امور واقعی این توانایی می تواند به همه ی ابعاد عینی آن موجود تسری یابد.
- معرفت: فراتر از آگاهی به امور واقع می رود و به آنچه بر واقعیات تاثیر می گذارد نیز اطلاق می گردد که بر خلاف دانایی ، نمی توان ادعا کرد که حتی در یک مورد به معرفت کامل دست پیدا کرده ایم و یا دست پیدا خواهیم کرد زیرا حرف بر سر حقیقت امور است که جز برای او و انبیائش و ائمه و آنان که ولایت ( با تعریف خاص) بر دوششان نهاده شده و آنان که او می خواهد ، ظرفیت درک حقیقت وجود ندارد. پس برای دستیابی به آن باید به مخازنش (قرآن ، کلام انبیا و ائمه و ...) مراجعه نمود.
حال اگر دانش را به دانایی محدود کنیم به نحوی کار خود را آسان نموده وحق معنای ریشه ای این واژه را ادا کرده ایم ولی در کسب علم کاهلی نموده ایم چرا که دانستن تنها قسمتی از معرفت است (در اینجا با مسامحه علم و معرفت را به یک معنا گرفته ام ) به نظر من هدف علم تقریب به حقیقت است ، هر چند حد متعالی آن دست نایافتنی باشد.

با استناد به کلام امیر المومنین، حضرت علی علیه السلام از ویژگی این معرفت به نافع بودنش اشاره می کنم:
در نامه 26 نهج البلاغه آمده است " لا خیر فی علم لا ینفع، و لا ینتفع بعلم لا یحق تعلمه" . در علمی که نفعی نداشته باشد خیری نیست و از علمی که شایسته دانستن نیست ، نفعی برده نمی شود . به نظر می رسد تعریف نفع به تعریف انسان شناسی قابل فهم باشد، اگر دید اومانیستی باشد نفع انسان لذت طلبی است پس از این رو science عموما نفعی است مادی اما اگر دید یا جهان بینی توحیدی باشد، تعریف متفاوت است و بهتر بگوییم در دید توحیدی نفع در حقیقت نهفته است.
در یک جمع بندی ، علم را معرفت ،هدفش را تقریب به حقیقت و چگونگی دستیابی به آن را درکشف و درک و سیر در معارف می دانم و با اصطلاح تولید علم موافق نیستم چرا که در حوزه و محدوده ی دینیمان برای هر امری ، نفس الامری را قائلیم و علم از این قاعده مستثنی نیست.
از آنجا که در حوزه ی نظر و به اختصار سخن گفتم ، امکان را برای بحث بسیار می بینم.
والسلام 

نوشته شده توسط عظیمی در 19:52 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه هفتم آذر 1387

سوالات بنیادی

سوالات ذیل از اساسی ترین سوالات فلسفه و روش علم و دانش می باشند که در طی جلسات گروه در رابطه با آنان بحث و گفتگو شده و هنوز نیاز به بحث بیشتر و دقیق تر دارند. اعضاء گروه و سایر علاقه مندان می توانند نظرات خود را در این رابطه در بخش نظرات این پست بنویسند.

دانش چیست؟

دانش چگونه بدست می آید؟

هدف از دانش چیست؟

انسان چیست؟

رابطه انسان با دانش چیست؟

روش چیست؟

نوشته شده توسط گروه در 13:3 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه چهارم آذر 1387

استاد مطهري‌ و دكترشريعتي‌ و‌ افول‌ اول‌ تمدن‌ اسلامی‌

 

مرحوم‌ شريعتي‌ در كتاب‌ ديالكتيك‌ توحيدي‌ دلايل‌ انحطاط‌ تمدن‌ اسلامي‌ را به‌ موضوع‌ معرفت‌ شناسانه‌ مرتبط‌ مي‌داند.

 مرحوم‌ مطهري‌ در كتاب‌ ده‌ گفتار مي‌نويسند: «مسلماً يكي‌ از علل‌ اين‌ امر حوادثي‌ بود كه‌ در اوضاع‌ مسلمين‌ ابتدا به‌ وسيله‌ دستگاههاي‌ خلافت‌ پديد آمد و بعد دنبال‌ شد.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط سید عمار رشیدی در 20:23 |  لینک ثابت   • 

جمعه یکم آذر 1387

نشست نقد و بررسی آثار «محمدرضا سرشار» درباره «صادق هدایت»

به گزارش سایت کانون اندیشه جوان، در ادامه برگزاری نشست های دانشجویی جهت بررسی کتب برگزیده انتشارات کانون اندیشه جوان، طی نشستی دو کتاب «راز شهرت صادق هدایت» و «حقیقت بوف کور» نوشته محمدرضا سرشار با حضور این نویسنده مورد نقد و بررسی قرار می گیرد.
توضیحلات بیشتر را در لینک زیر ببینید.

http://www.kanoonandisheh.com/news/kanoon_news/002565.php

نوشته شده توسط سید عمار رشیدی در 18:48 |  لینک ثابت   •